Psychosomatyzacja – o emocjach zapisanych w ciele

Zaciśnięte gardło, motyle w brzuchu, kamień spadający z serca czy gęsia skórka – to nie tylko metafory z języka polskiego. To język, którym nasze ciało od zawsze opowiada o emocjach. Każde uczucie, które przeżywamy, ma swój fizyczny ślad: napięcie w mięśniach, zmianę rytmu oddechu, przyspieszone bicie serca. Mimo to wciąż wielu z nas wierzy, że emocje „siedzą tylko w głowie”. Tymczasem to właśnie ciało jest pierwszym miejscem, w którym zapisuje się stres, napięcie i niewyrażone przeżycia.

Psychosomatyzacja to zjawisko, w którym emocje znajdują swoje odbicie w ciele. Często zanim zdamy sobie sprawę z tego, co naprawdę czujemy, ciało już od dawna wysyła sygnały: spięte barki, ból brzucha, płytki oddech, uczucie ciężkości w klatce piersiowej. Nie robi tego po to, by nas unieruchomić – przeciwnie, to jego sposób komunikacji. To, czego nie potrafimy nazwać słowami, ono wyraża ruchem, napięciem i oddechem.

Czym właściwie jest psychosomatyzacja?

Psychosomatyzacja nie jest „wmawianiem sobie” objawów, ale naturalną reakcją układu nerwowego na emocje. Kiedy przeżywamy stres, ciało reaguje jak w sytuacji zagrożenia (tak jakby gonił na tygrys): mięśnie napinają się, serce zaczyna bić szybciej, a oddech staje się płytszy. Nogi i ręce drżą, robi się nam zimno, a układ trawienny zaczyna szaleć, a to wszystko tylko po to by przygotować nas na ucieczkę przed niebezpieczeństwem. W krótkim czasie to mechanizm ochronny, bo pozwala działać. Problem zaczyna się, gdy napięcie utrzymuje się tygodniami lub miesiącami. Wtedy ciało zapamiętuje stres, a niektóre mięśnie pozostają stale gotowe do walki, ucieczki lub w stanie zamrożenia.

Badania z zakresu neurofizjologii pokazują, że emocje nie istnieją w próżni, a mają wymiar fizjologiczny. Każde uczucie aktywuje określone obszary mózgu, które wpływają na napięcie mięśni, rytm serca, temperaturę skóry czy wzorce oddechowe. To dlatego mówi się dziś nie tylko o psychoterapii, ale też o terapii przez ciało – bo zrozumienie emocji zaczyna się od zauważenia tego, co dzieje się w ciele.

Jak emocje zapisują się w ciele

Ciało reaguje na emocje. Wiele kobiet obserwuje, że napięcia w miednicy nasilają się przy stresie, że przed miesiączką oddech staje się płytszy, a po trudnym dniu pojawia się uczucie „ciągnięcia” w brzuchu czy ciężaru na barkach. Nasze emocje dosłownie przepływają przez ciało, a te nieprzeżyte zatrzymują się w tkankach.

Najczęstsze objawy psychosomatyczne u kobiet to:

• napięcie w barkach, karku i szczęce,
• migreny i bóle głowy,
• ból czy napięcie w dole brzucha,
• sztywność bioder,
• napięcia w obrębie miednicy,
• problemy z oddechem i bezsenność.

To wszystko są formy komunikatu. Nieprzyjemne, ale potrzebne, bo przypominają, że ciało nie jest maszyną, tylko systemem odczuwającym.

Joga psychosomatyczna – droga do równowagi

Właśnie dlatego w WomanUp stawiamy na praktyki, które łączą ruch, oddech i świadomość ciała. Joga psychosomatyczna to jedna z nich: niezwykle łagodna, a jednocześnie głęboko transformująca forma pracy z emocjami poprzez ciało. W odróżnieniu od klasycznej jogi, w jodze psychosomatycznej nie liczy się perfekcyjne ustawienie pozycji, lecz czucie poprzez subtelne ruchy, wewnętrzną obserwację i gotowość, by dopuścić emocje do głosu. Zamiast kontrolować ciało, uczysz się je słuchać.

W aplikacji WomanUp znajdziesz wyjątkową serię praktyk WakeUp – Joga psychosomatyczna przygotowane przez Gosię Kobus z Anatomii Jogi. Każda z nich koncentruje się na innej części ciała i innej emocji:

• WakeUp - Joga somatyczna na stopy – pomaga odzyskać poczucie stabilności i uziemienia, gdy czujesz się rozproszona lub przebodźcowana.
• WakeUp - Joga somatyczna na biodra – wspiera rozluźnienie miednicy i dolnych pleców, gdzie często odkładają się emocje związane z lękiem lub napięciem seksualnym.
• WakeUp - Joga somatyczna na brzuch – uwalnia blokady w centrum emocji i wspiera trawienie, także to emocjonalne.
• WakeUp - Joga somatyczna na otwarcie klatki piersiowej – otwiera przestrzeń serca i przywraca pełny, spokojny oddech.

To praktyki, które możesz wykonywać w domu, nawet jeśli jesteś zupełnie początkująca. Wystarczy kilka minut dziennie, by poczuć, że ciało i umysł znów zaczynają współpracować.

Prosty rytuał uważności

Oddech to najprostsze i najpotężniejsze narzędzie pracy z emocjami. Kiedy jest szybki i płytki, ciało odbiera to jako sygnał zagrożenia, a kiedy go pogłębiasz, aktywując przeponę, ciało „uczy się” spokoju. Spróbuj takiej techniki, by uwolnić napięcia po stresującym wydarzeniu:

1. Usiądź lub połóż się wygodnie.
2. Połóż dłonie na brzuchu i obserwuj jego ruch przy każdym wdechu.
3. Zauważ, gdzie w ciele czujesz napięcie – nie zmieniaj nic, tylko bądź z tym.
4. Zrób kilka spokojnych, długich wydechów.
5. Na koniec podziękuj ciału za to, że nie przestaje do Ciebie mówić.

Ten prosty rytuał, z którego możesz skorzystać w każdej chwili. Jeśli potrzebujesz więcej wskazówek, wypróbuj sesje oddechowe z Sandrą Osipiuk-Sienkiewicz dostępne w aplikacji.

Psychosomatyzacja to nie słabość, tylko mądrość ciała

Twoje ciało nie działa przeciwko Tobie – ono współpracuje z Tobą, tylko często mówi w innym języku. Czasem tym językiem jest spięty brzuch, czasem zaciśnięta szczęka, czasem łzy, które nie chcą popłynąć. To nie są objawy słabości, lecz forma troski wobec siebie. Zacznij od oddechu oraz uważności i zaopiekuj się sobą.

W WomanUp uczymy, że równowaga zaczyna się wtedy, gdy zaczynasz słuchać siebie – bez ocen, bez presji, z czułością. Bo zdrowe ciało to nie tylko to, które dobrze wygląda, ale to, które czuje, oddycha i ufa sobie.